Estoński CIT, nazywany również ryczałtem od dochodów spółek, to model opodatkowania, w którym podatek dochodowy od osób prawnych jest płacony dopiero w momencie wypłaty zysku na rzecz wspólników.

 

W trakcie roku podatkowego nie pojawia się obowiązek odprowadzania zaliczek. Dzięki temu przedsiębiorca może przesunąć moment opodatkowania, a jednocześnie zoptymalizować funkcjonowanie firmy. Łączne obciążenie podatkowe – obejmujące zarówno podatek od zysku spółki, jak i podatek od dywidendy – jest niższe niż w klasycznym CIT. Dla tzw. małych podatników wynosi 20% zamiast 26,29%, a dla pozostałych 25% zamiast 34,39%. Choć rozwiązanie to ma wiele zalet, nie jest ono przeznaczone dla każdego podmiotu – aby z niego korzystać, trzeba spełnić szereg warunków.

Kto może skorzystać z estońskiego CIT?

  • Forma prowadzenia działalności

Pierwszym warunkiem jest prowadzenie działalności w odpowiedniej formie prawnej. Ryczałt od dochodów spółek mogą stosować spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne, proste spółki akcyjne, spółki komandytowe oraz komandytowo-akcyjne.

  • Struktura przychodów

Jeśli forma działalności jest właściwa, kolejnym krokiem jest weryfikacja źródeł przychodów. Zgodnie z art. 28j ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, mniej niż połowa przychodów firmy może pochodzić m.in. z:

  • wierzytelności,

  • odsetek i pożytków z pożyczek,

  • części odsetkowej rat leasingowych,

  • gwarancji i poręczeń,

  • praw autorskich i praw własności przemysłowej (w tym ich zbycia),

  • instrumentów finansowych,

  • transakcji z podmiotami powiązanymi – jeśli nie generują one realnej wartości dodanej.

W praktyce najczęściej problemem jest ostatnia z wymienionych kategorii. Trzeba uważać, by nie tworzyć transakcji pozornych, które nie mają uzasadnienia ekonomicznego.

  • Zatrudnienie

Następnym kryterium jest odpowiednia liczba zatrudnionych. Warunek ten często budzi wątpliwości, jednak da się go jasno określić. Firma może go spełnić na dwa sposoby:

  1. Zatrudnienie co najmniej trzech osób na umowę o pracę (w przeliczeniu na pełne etaty). Możliwe jest więc np. zatrudnienie sześciu osób na pół etatu. Każdy pracownik musi otrzymywać co najmniej minimalne wynagrodzenie.

  2. Zatrudnienie trzech osób na innej podstawie, np. umowy-zlecenia, pod warunkiem że łączny koszt ich wynagrodzeń wyniesie co najmniej trzykrotność średniego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego przez GUS dla trzeciego kwartału roku poprzedzającego.

W przypadku tzw. małego podatnika oraz podatnika rozpoczynającego działalność warunki zatrudnienia są odmienne.

  • Prosta struktura właścicielska

Wspólnikami spółki mogą być wyłącznie osoby fizyczne, z wyłączeniem osób posiadających prawa majątkowe wynikające z fundacji, trustów lub podobnych konstrukcji powierniczych (nie dotyczy to fundacji rodzinnych). Jeśli wśród udziałowców znajduje się jakakolwiek spółka – nawet mniejszościowa – estoński CIT nie może być stosowany.

  • Brak posiadania udziałów (akcji) w kapitale innej spółki

Firma chcąca wejść w reżim estoński nie może posiadać:

  • udziałów czy akcji innych spółek,

  • jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych,

  • praw w spółkach osobowych,

  • praw majątkowych przysługujących fundatorom lub beneficjentom fundacji, trustów itp.

Innymi słowy – spółka nie może być właścicielem innych biznesów ani aktywnie inwestować np. w akcje notowane na giełdzie. Często dopiero przy analizie wychodzi na jaw, że podmiot nie spełnia tego warunku.

  • Sporządzanie sprawozdań finansowych

Podatnik korzystający z estońskiego CIT nie może sporządzać sprawozdań finansowych według Międzynarodowych Standardów Rachunkowości. Zwykle dotyczy to instytucji finansowych, więc w praktyce problem jest rzadko spotykany.

  • ZAW-RD

Ostatnim formalnym wymogiem jest złożenie zawiadomienia ZAW-RD, w którym spółka informuje urząd skarbowy o wyborze tej formy opodatkowania. Aby stosować estoński CIT od początku roku podatkowego, dokument należy dostarczyć najpóźniej do końca stycznia. Brak złożenia formularza lub jego nieprawidłowe wypełnienie często skutkuje tym, że spółka traci możliwość korzystania z ryczałtu.

Jednym z kluczowych elementów formularza jest wskazanie czteroletniego okresu, w którym podatnik zamierza stosować ten sposób opodatkowania. Jeśli spółka wchodzi w ryczałt w trakcie roku (np. w maju), jej pierwszy rok podatkowy będzie krótszy, a niewłaściwe zaznaczenie okresu może uniemożliwić korzystanie z systemu.